Szaty i szata liturgiczna – ornaty, stuły, alby, dalmatyki

Jakie są rodzaje szat liturgicznych i kto je nosi?

Podstawowe szaty liturgiczne to alba, komża, stuła, ornat, dalmatyka, kapa i welon na ramiona (humerał). Różnią się tym, kto je zakłada i przy jakiej czynności.

Więcej o poszczególnych szatach: szaty liturgiczne – jak wybrać te właściwe oraz historia ornatu.

W jakiej kolejności zakłada się szaty liturgiczne?

Kapłan zakłada kolejno: humerał (opcjonalnie), albę, cingulum, stułę i ornat. Pod ornatem nosi więc albę przepasaną cingulum oraz stułę. Diakon zakłada albę, cingulum, stułę przewieszoną przez lewe ramię i na koniec dalmatykę. Ministrant zakłada komżę lub albę.

Jakie kolory szat liturgicznych obowiązują w roku liturgicznym?

Kolorami liturgicznymi są biały, czerwony, zielony, fioletowy i czarny; różowy dopuszcza się w dwie niedziele roku (OWMRZ 346). W dni bardziej uroczyste wolno użyć szat złotych lub srebrnych.

Uwaga: niebieski nie znajduje się w wykazie kolorów liturgicznych OWMRZ – szaty maryjne w tym kolorze warto skonsultować z zwyczajem diecezji. Kalendarz na cały rok: harmonogram szat dla proboszcza i zakrystiana, a dobór do konkretnej okazji – jak dobrać kolor ornatu.

Jak wybrać ornat – krój, tkanina i rozmiar

Ornat dobiera się według kroju, koloru liturgicznego, tkaniny i wzrostu celebransa. W ornatach dostępne są m.in. kroje gotyckie, rzymskie i semi-gotyckie, a także modele do koncelebry, maryjne i z wizerunkiem świętych.

• Gotycki – luźno opadająca szata na planie elipsy z otworem na głowę, najczęściej spotykany współcześnie.
• Rzymski (skrzypcowy) – dwie części spięte na ramionach, rozcięte po bokach.
• Semi-gotycki – krój pośredni, oznaczany tak w ofercie.

W opisach szat z tej kategorii najczęściej pojawiają się: brokat (23 modeli), aksamit (21), poliester (18), bawełna (5) i wełna (4); len występuje m.in. w albie z naturalnego lnu. O materiałach szerzej: tkaniny liturgiczne – jedwab, len, bawełna.

Alby i komże kapłańskie występują w rozmiarach według wzrostu: 164, 170, 176, 182, 188, 194 i 200 cm, a wybrane komże także od 134 cm. Jak dopasować długość ornatu opisuje poradnik o zamawianiu ornatu na miarę.

Ile kosztują szaty liturgiczne?

Cena zależy od rodzaju szaty, tkaniny i haftu. Najtańsze są pojedyncze stuły (od 125.00 zł), a najdroższe kompletne zestawy z aksamitnymi pasami (4 320,00 zł). Ceny brutto, stan na 13.10.2026.

Ceny brutto, stan na 13.10.2026. Aktualne ceny wszystkich 113 modeli znajdują się nad tym tekstem.

Zakresy w podkategoriach: ornaty – od 399 zł, alby i komże kapłańskie – od 129 zł, dalmatyki – od 155 zł, stuły – od 125.00 zł, kapy liturgiczne – od 499 zł, welony – od 178 zł, cingulum – 28 zł, pokrowce – od 100 zł.

Szaty dla diakona, ministranta i biskupa

Diakon nosi dalmatykę i stułę przez lewe ramię, ministrant komżę lub albę, a biskup dodatkowo mitrę i biret lub piuskę. Kapłan spoza diecezji koncelebrującej Mszę potrzebuje ornatu w kolorze dnia – do tego służą ornaty do koncelebry. Hafty z wizerunkiem świętych nie zmieniają funkcji szaty, a jedynie jej charakter.

Jak dbać o szaty liturgiczne?

Szaty haftowane i z ozdobnych tkanin czyści się chemicznie lub pierze delikatnie w niskiej temperaturze, bez wirowania, i suszy na płasko. Ornaty i kapy przechowuje się na wieszaku w przewiewnym pokrowcu, z dala od światła. Szczegółowy sposób pielęgnacji opisuje poradnik o praniu, prasowaniu i przechowywaniu szat liturgicznych.

Zamówienie, dostawa i zwrot

Kurier DPD: 16,99 zł przy przedpłacie (1 dzień roboczy od nadania). Paczkomaty InPost: 14,99 zł przy przelewie (2 dni robocze od nadania). Zamówienia powyżej 300 zł płatne przelewem wysyłane są na koszt sklepu kurierem DPD. Konsument ma 14 dni na zwrot od otrzymania zamówienia; koszt wysyłki zwrotnej ponosi kupujący. Szczegóły: koszt i czas dostawy oraz reklamacje i zwroty. Szaty liturgiczne nie są personalizowane – dostępne są gotowe modele z oferty.

Szata liturgiczna – krzyżówka: najczęstsze hasła

W krzyżówkach pod hasłem „szata liturgiczna” lub „szata księdza” najczęściej kryją się: ALBA (4 litery), KAPA (4), ORNAT (5), STUŁA (5), SUTANNA (7) i HUMERAŁ (7). Wierzchnia szata kapłana to ornat, a biała szata noszona pod ornatem to alba.

FAQ – najczęstsze pytania o szaty liturgiczne

1. Co to jest szata liturgiczna?
Szata liturgiczna (strój liturgiczny) to odzież noszona podczas liturgii, która określa funkcję osoby ją noszącej i wyraża charakter dnia lub okresu roku liturgicznego. Podstawowe szaty liturgiczne to alba, komża, stuła, ornat, dalmatyka, kapa i welon na ramiona.

2. Jak nazywa się szata księdza podczas Mszy?
Wierzchnia szata księdza podczas Mszy Świętej to ornat. Pod nim kapłan nosi albę przepasaną cingulum oraz stułę.

3. Jak nazywa się biała szata noszona pod ornatem?
To alba – biała szata sięgająca kostek, przepasywana w pasie cingulum. Kapłan zakłada ją pod stułę i ornat.

4. Jak nazywa się szal lub szarfa księdza?
To stuła. Kapłan nosi ją na szyi opadającą prosto na piersi, diakon ukośnie przez lewe ramię. Jej kolor odpowiada kolorowi liturgicznemu dnia.

5. Czy sutanna to szata liturgiczna?
Nie. Sutanna to codzienny ubiór duchownego noszony także poza liturgią. Szatami liturgicznymi są natomiast ornat, alba, stuła, dalmatyka i kapa – zakładane do sprawowania obrzędów.

6. Jakie są rodzaje szat liturgicznych?
Alba, komża, cingulum, stuła, ornat, dalmatyka, kapa i welon na ramiona (humerał). Kapłan na Mszy nosi albę, stułę i ornat, diakon albę, stułę i dalmatykę, a ministrant komżę lub albę.

7. Co oznaczają kolory szat liturgicznych?
Biały oznacza radość i chwałę, czerwony Ducha Świętego i męczeństwo, zielony nadzieję, fioletowy pokutę, czarny żałobę, a różowy radość pośród pokuty. Kolor zależy od dnia i okresu roku liturgicznego.

8. Kiedy kapłan zakłada różowe szaty?
W III niedzielę Adwentu (Gaudete) i IV niedzielę Wielkiego Postu (Laetare). Użycie koloru różowego jest możliwe, ale nie obowiązkowe.

9. Ile kosztuje ornat dla księdza?
W tej kategorii ornaty zaczynają się od 399 zł, a najdroższy pojedynczy model – ornat haftowany Święty Wawrzyniec – kosztuje 2 899 zł. Komplet szat liturgicznych z aksamitnymi pasami to 4 320 zł (ceny brutto, stan na 13.10.2026).

10. Jak prać i pielęgnować szaty liturgiczne?
Stosuj się do metki producenta. Szaty haftowane i ozdobne czyści się chemicznie lub pierze delikatnie bez wirowania, suszy na płasko i przechowuje na wieszaku w przewiewnym pokrowcu.

11. Jakie hasła do krzyżówki kryją się pod „szata liturgiczna”?
Najczęściej ALBA (4 litery), KAPA (4), ORNAT (5), STUŁA (5), SUTANNA (7) i HUMERAŁ (7). Wierzchnia szata kapłana to ornat.